Kutheni lomdwebo?
Usemzini okufanele uwazi kodwa imigwaqo isishintshe indawo. Usakhiweni esinemigwaqo eminingi lapho uhamba khona. Usehlathini elingenandlela nangenalo umuzwa wokuqondisa. I-GPS ocingweni lwakho ayibonisi lutho. Akekho umuntu ombuzayo ongakusiza. Indawo okufanele uyifinyelele izwakala iphuthuma kodwa awukwazi ukuyithola, futhi lapho ufuna kakhulu yilapho udideka khona kakhulu. Ukulahleka ephupheni kubonisa isimo sokudideka empilweni yakho ephapheme — kodwa hhayi ukudideka okungokwendawo. Lawa maphupho ayavela lapho ulahlekelwe umuzwa wakho wenjongo, isiqondiso, noma ubunikazi. Ungase ube sematheni emsebenzini wakho futhi ungaqiniseki ngempela ukuthi iyiphi indlela okufanele uyithathe. Ungase ube ebudlelwaneni obukwake bakunikeza umuzwa wekhaya kodwa manje buzizwa bungajwayelekile. Ungase uhamba ngoshintsho olungokomoya oludilize umbono wakho wakudala ngaphandle kokunikeza okushintshayo. Indawo ethile lapho ulahlekelwe khona inikeza ulwazi olwengeziwe. Ukulahleka endaweni ejwayelekile — endaweni yakho, ekhaya lakho lobuntwana — kusikisela ukuthi okuthile obukucabanga ukuthi uyakuzwa nguwe noma impilo yakho sekungabonakali. Ukulahleka endaweni engaziwa ngokuphelele kukhombisa ukuthi uhamba endaweni engenalo isisekelo kokuhlangenwe nakho kwakho futhi awunalo imephu yengqondo yokukuqondisa.
Izindlela ezihlukahlukene
- Ukulahleka esakhiweni esikhulu, esinjengomgodi — isibhedlela, isikole, isakhiwo samahhovisi — kuvame ukubonisa ukudideka okungokwesikhungo noma okuhlelekile. Uzizwa uvaleleke esakhiweni (umsebenzi, inqubo yezomthetho, uhlelo lwezempilo, indlela yemfundo) ongene kuso ngokuzithandela kodwa ongakwazi ukuhamba ngaso ngempumelelo. Wonke umnyango uholela kwenye indlela kunokuba uholele ekuphumeni.
- Ukulahleka endaweni yemvelo — ihlathi, ugwadule, izintaba — kuxhuma ohlobo olujulile lokudideka kokuba khona. Imvelo emaphusheni imelela izici zokuphila ezingokwemvelo, ezingahlelekile ezingakwazi ukulawulwa ngokuhlela. Usungenile esigabeni sempilo esidinga ukuzinikela nokuzwela kunokuba kube isu, futhi ingqondo yakho enengqondo iyaphikisana.
- Ukulahleka ngenkathi uzama ukufinyelela indawo ethile — isikhumulo sezindiza, umhlangano, umshado — ngaphansi kwengcindezi yesikhathi kwengeza ukuphuthuma futhi kusikisela ukuthi uzizwa usala emuva empilweni. Indawo okufanele uyifinyelele imelela ingqophamlando noma okulindelekile okholwa ukuthi kufanele ngabe usukufinyelele manje, futhi ukungakwazi ukuthola indlela yakho lapho kubonisa ukwesaba okujulile ukuthi ulahlekelwa ithuba lakho.
- Ukulahleka nokungakwazi ukubuza iziqondiso ngoba akekho okhuluma ulimi lwakho noma akekho ongakubona kukhomba ekuzihlukaniseni nasekuwohlokeni kokuxhumana. Uzizwa ukuthi abantu abaseduze kwakho abakwazi ukuqonda okuhlangenwe nakho kwakho noma ukuthi usungabonakali empilweni yakho. Le nguqulo ivame ukuvela ngezikhathi zesizungu, ukufuduka kwamasiko, noma ngemuva kokulahlekelwa abanye abasuke beqhubekile ngenkathi wena ungenjalo.
- Ukulahleka kodwa uzizwe uzolile kunokuba ukhathazeke kuyinguqulo engavamile kodwa ebalulekile. Kusikisela ukuthi ngenkathi ungazi okwamanje ukuthi impilo yakho ibhekephi, usuthuthukisa ukwethemba enqubweni yokungazi. Leli phupho livame ukukhombisa iphuzu lokuvuthwa ngokomoya — ushintsho kusukela ekudingeni isiqiniseko kuya ekukwazini ukubekezelela ukungacaci.
Okuhungisiwe okuthunyelwa
Umfundi wengqondo angakwazi ukuhlonza indawo ethile yempilo lapho ukudideka kwakho kuvela khona — okungesona ngaso sonke isikhathi leso obungasiqagela. Abantu abaningi abazizwa belahlekelwe emsebenzini empeleni balahlekelwe ngokomoya, nokunye okuphambene nalokho. Iphupho lingase ligqamisa ukudideka ongakakuvumi ngokwazi. Umfundi wengqondo angakwazi futhi ukufunda ukuthi iphupho elilahlekile liyisigameko sokucubungula okwesikhashana noma ingxenye yephethini lomoya elide — eminye imiphefumulo izalwa netimu ephindaphindayo yokufuna ehlanganisa izimpilo eziningi, futhi ukuqonda leli phethini kuguqula iphupho kusuka enkingeni okufanele ixazululwe libe uhambo okufanele luhlonishwe.
Okudinga ukwenziwa okulandelayo
Ngemuva kwephupho elilahlekile, melana nesifiso sokuphoqa ngokushesha isiqondiso empilweni yakho ephapheme. Kunalokho, hlala nombuzo iphupho eliwubuzayo: kuphi empilweni yami lapho ngingazi ngempela ukuthi ngibhekephi? Bhala phansi izindawo zokungaqiniseki ngaphandle kokuzama ukuzixazulula. Bese uletha lolu hlu oluqotho ekufundeni okungokwengqondo ku-inthanethi. Uchwepheshe wokuchaza amaphupho angakwazi ukuhlanganisa indawo yakho yamaphupho nesimo sakho sangempela sempilo futhi akusize uhlukanise phakathi kokulahleka ngoba usendleleni engafanele nokulahleka ngoba uphakathi kwezindlela — izimo ezimbili ezibukeka zifana kodwa ezidinga izimpendulo ezihluke kakhulu.